Lãi suất tiết kiệm tăng 11 tháng liên tiếp rồi chuẩn bị hạ nhiệt

HÀ NỘI, ngày 23 tháng 10. — «Báo VnExpress có bài «Lãi suất tiết kiệm đã tăng 11 tháng liên tiếp». Bài nói về chuyện Ngân Hàng Nhà Nước vừa công bố số liệu cho thấy mặt bằng lãi suất huy động tiền gửi vẫn đi lên, nhưng nhiều ngân hàng đã bắt đầu giảm lãi suất theo yêu cầu của nhà điều hành.

Theo số liệu Ngân Hàng Nhà Nước công bố tối ngày 22 tháng Mười, lãi suất tiền gửi bình quân của các ngân hàng thương mại trong tháng Chín nhích thêm 0,1 điểm phần trăm. Tiền gửi kì hạn sáu đến mười hai tháng được trả 8,1 phần trăm, tăng mạnh so với mức 5,5 phần trăm cách đây một năm; những khoản gửi dài hạn hơn hai mươi bốn tháng có thể hưởng lãi suất đến 8,2 phần trăm.

Các mức này được ghi nhận theo biểu lãi suất công khai, trong khi giao dịch thực tế vượt xa do ngân hàng cộng thêm cho khách hàng mới hoặc vào cuối tuần, dịp lễ, «ngày đôi». Mức phổ biến trong tháng trước là 9,3 phần trăm cho kì hạn mười hai tháng và 9,8 phần trăm cho kì hạn hai mươi bốn tháng. Hầu hết ngân hàng không yêu cầu số tiền tối thiểu, số khác ra điều kiện gửi ít nhất hai mươi triệu đồng để hưởng ưu đãi.

«Chuỗi tăng có thể chấm dứt ngay trong tháng này»

Mặt bằng lãi suất huy động đã nối dài chuỗi đi lên mười một tháng liên tiếp, nhưng tốc độ tăng có dấu hiệu chậm lại: giai đoạn cuối năm ngoái và đầu năm nay thường tăng 0,3 điểm phần trăm mỗi tháng, nay chỉ còn 0,1 điểm. Hàng loạt ngân hàng đã giảm lãi suất huy động tối thiểu 0,5 điểm phần trăm theo chỉ đạo của Ngân Hàng Nhà Nước. Nhiều tổ chức phân tích dự đoán lãi suất sẽ đi ngang đến hết năm và giảm dần từ năm 2027.

Đối với lãi suất cho vay, mức bình quân trong tháng Chín lên đến 10,9 phần trăm, cao hơn gần hai điểm phần trăm so với cuối năm ngoái. Lãi suất cho vay ngắn hạn với các lĩnh vực ưu tiên tiếp tục chạm trần bốn phần trăm. Trước đợt điều chỉnh mới đây, nhiều ngân hàng tư nhân như Techcombank, OCB, TPBank, BVBank cho vay với lãi suất bình quân hơn mười một phần trăm; mức thực tế mỗi khách hàng khác nhau tuỳ độ rủi ro, năng lực tài chánh và tài sản bảo đảm.

«Ngân Hàng Nhà Nước quyết hạ mặt bằng lãi suất»

Nhà điều hành yêu cầu các ngân hàng giảm lãi suất cho vay 1,5 đến 2 điểm phần trăm mỗi năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên; lãi suất tiền gửi kì hạn từ sáu tháng trở lên cũng được chỉ đạo hạ ít nhất 0,5 điểm phần trăm. Ngân Hàng Nhà Nước còn cấm các nhà băng cạnh tranh không lành mạnh, gây bất ổn thị trường tiền tệ; những tổ chức không tuân thủ sẽ bị xem xét hạn mức tín dụng còn lại của năm nay, giao chỉ tiêu thấp hơn vào năm tới hoặc buộc áp dụng tỉ lệ an toàn cao hơn.

Đến nay, hầu hết ngân hàng thương mại đã công bố biểu lãi suất tiền gửi mới với mức giảm 0,5 điểm phần trăm, đồng thời triển khai các gói ưu đãi tín dụng cho khách hàng mới. Một số tổ chức như Agribank, Sacombank cho hay sẽ giảm lãi suất cho cả khách hàng hiện hữu.

«Vậy thì điều này là gì»

Vì sao lãi suất tiền gửi cứ leo thang suốt gần một năm, trong khi nhà điều hành nhiều lần muốn hạ? Vì cạnh tranh huy động: khi một ngân hàng nâng lãi suất để giữ chân người gửi tiền, các nhà băng khác buộc phải chạy theo, nếu không dòng tiền sẽ dịch chuyển. Hệ quả là mặt bằng chung cứ nhích lên từng tháng, dù Ngân Hàng Nhà Nước muốn giữ ổn định để giảm chi phí vốn cho nền kinh tế.

Điều này cho thấy một nghịch lí: người gửi tiền được lợi trước mắt với mức lãi suất cao, nhưng chánh họ — với tư cách người đi vay, người mua nhà, chủ doanh nghiệp — lại phải chịu lãi suất cho vay cao theo. Lãi suất cho vay bình quân 10,9 phần trăm là cái giá mà nền kinh tế phải trả cho cuộc đua huy động. Khi Ngân Hàng Nhà Nước buộc các ngân hàng hạ lãi suất huy động ít nhất 0,5 điểm phần trăm, họ đang cố cắt đứt vòng xoáy này từ gốc.

Tiếp theo sẽ thế nào? Nhiều tổ chức phân tích dự đoán lãi suất đi ngang đến hết năm rồi giảm dần từ năm 2027. Nếu đúng như vậy, người đang có tiền gửi kì hạn dài với lãi suất cao hiện nay đang hưởng «cửa sổ vàng» cuối cùng. Còn với người đi vay, việc hạ lãi suất cho vay 1,5 đến 2 điểm phần trăm mỗi năm sẽ là tin tốt, nhưng hiệu quả thực tế còn tuỳ khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp. Nói cho gọn: chu kì lãi suất cao kéo dài gần một năm đang khép lại, và cuộc chơi sắp đổi chiều.