Bốn gói thầu sân bay Long Thành có nguy cơ trễ hẹn vì thiếu thợ lành nghề

ĐỒNG NAI, ngày 23 tháng 10. — «Báo VnExpress có bài «Sân bay Long Thành thiếu thợ lành nghề khi gần về đích». Bài nói về chuyện Bộ Xây Dựng báo cáo Chánh Phủ rằng nhiều hạng mục của sân bay đang chậm so với kế hoạch, trong lúc công trình dự kiến đi vào hoạt động vào ngày 24 tháng Mười Hai.

Dự án thành phần 3 do Tổng Công Ti Cảng Hàng Không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư đạt khoảng 86,03 phần trăm giá trị sản lượng. Trong mười hai gói thầu xây lắp đang triển khai, tám gói dự kiến hoàn thành trong tháng Mười Hai; bốn gói có nguy cơ trễ hẹn gồm Giao thông nội cảng và hạ tầng kĩ thuật, Nhà ga hành khách, Nhà ga hàng hoá số một cùng các công trình phụ trợ, và Nhà để xe.

Tại nhà ga hành khách, tiến độ đạt 86,85 phần trăm, riêng phần lắp đặt cơ điện đạt 96,2 phần trăm. Phần kết cấu đã hoàn thành, song khối lượng công việc còn lại rất lớn. Nhà thầu gặp khó khăn khi huy động cán bộ kĩ thuật, thợ hàn, thợ lắp đặt thiết bị chuyên ngành. Việc hoàn thiện hồ sơ chậm cũng ảnh hưởng đến thanh toán và thi công trên công trường.

«51 kịch bản thử nghiệm, 16 chưa được phê duyệt»

Nhà ga có năm mươi mốt kịch bản thử nghiệm liên động có tải, nhằm kiểm tra khả năng phối hợp vận hành giữa các hệ thống điện, cấp thoát nước, điều hoà, thông gió, phòng cháy chữa cháy và thiết bị chuyên ngành. Tuy nhiên, mười sáu kịch bản chưa được phê duyệt. Với các kịch bản đã được duyệt, nhà thầu mới thử nghiệm hệ thống điện nguồn, chiếu sáng và phát thanh; những hệ thống còn lại chưa được thử nghiệm, chủ đầu tư cũng chưa xác định được thời gian hoàn tất công việc này.

Gói thầu Giao thông nội cảng và hạ tầng kĩ thuật còn khối lượng lớn, nhưng chưa huy động đủ nhân sự thi công. Các hạng mục còn cần khoảng một trăm ngàn tấn bê tông nhựa, trong khi nguồn cung thiếu hụt nghiêm trọng, khiến khả năng hoàn thành theo kế hoạch khó khả thi. Tại Trung tâm năng lượng, thiết bị chưa được lắp đặt đầy đủ, chưa chạy thử riêng lẻ và phối hợp giữa các hệ thống khi có tải — điều kiện tiên quyết để khai thác nhà ga hành khách. Bộ Xây Dựng đánh giá mục tiêu hoàn thành trung tâm trong tháng Mười Một tiềm ẩn nhiều rủi ro.

«Nguyên nhân và yêu cầu từ Bộ Xây Dựng»

Cơ quan này xác định nguyên nhân chậm tiến độ tại bốn gói thầu là các nhà thầu không huy động đủ nhân công, cán bộ kĩ thuật theo cam kết với chủ đầu tư. Việc hoàn thiện hồ sơ chậm khiến khối lượng đã thi công nhưng chưa được thanh toán tồn đọng lớn; nhiều gói thầu có giá trị thanh toán thấp so với khối lượng thực hiện, ảnh hưởng đến tiến độ.

Bộ Xây Dựng yêu cầu ACV đôn đốc các nhà thầu huy động đủ nhân lực, máy móc, thiết bị, nhiên liệu và vật liệu theo cam kết. Trường hợp không đáp ứng, chủ đầu tư phải phân định rõ trách nhiệm các bên, xử lí theo hợp đồng để bảo đảm tiến độ dự án. ACV cũng được yêu cầu khẩn trương tháo gỡ vướng mắc trong thanh toán khối lượng thi công và việc điều chỉnh vật tư, thiết bị so với thiết kế đã được phê duyệt.

«Vậy thì điều này là gì»

Vì sao một công trình tầm cỡ quốc gia, tới sát ngày về đích, lại kẹt ở chuyện… thiếu thợ? Vì hai tháng cuối của một đại công trình không còn là đổ bê tông hay dựng cột kèo, mà là lắp đặt và thử nghiệm những hệ thống chuyên ngành rất hẹp: điện, điều hoà, thông gió, phòng cháy chữa cháy, thiết bị hàng không. Những việc này đòi thợ hàn, thợ lắp đặt có tay nghề cao và chứng chỉ ngành — không phải cứ đông người là làm được.

Có thể thấy ở đây một vòng lẩn quẩn quen thuộc của công trình lớn: hồ sơ hoàn công chậm thì tiền thanh toán chậm, tiền chậm thì nhà thầu khó giữ thợ giỏi, thiếu thợ thì tiến độ chậm thêm. Điểm đáng chú ý là Bộ Xây Dựng không chỉ nói thiếu người, mà còn chỉ ra lượng bê tông nhựa còn cần tới khoảng một trăm ngàn tấn trong khi nguồn cung thiếu hụt nghiêm trọng — tức kẹt cả nhân lực lẫn vật liệu.

Tiếp theo sẽ thế nào? Với ngày khai thác dự kiến 24 tháng Mười Hai, mỗi tuần trì hoãn đều đắt giá. Cơ chế mà Bộ đưa ra — đôn đốc, phân định trách nhiệm, tháo gỡ thanh toán — là đúng hướng, nhưng thời gian còn lại không cho phép nhiều lần sửa sai. Nói cho thẳng: đây là bài kiểm tra năng lực quản trị của cả chủ đầu tư lẫn nhà thầu, hơn là chuyện thiếu tiền. Sân bay Long Thành rộng khoảng 5.000 ha, tổng vốn đầu tư gần 16 tỉ Mỹ kim; giai đoạn một có công suất thiết kế 25 triệu lượt khách và 1,2 triệu tấn hàng hoá mỗi năm — một công trình như vậy không được phép trễ hẹn vì thiếu… thợ hàn.