Petimex bị kết luận «găm» xăng dầu và bán 185 triệu lít không hoá đơn

ĐỒNG THÁP, ngày 23 tháng 10. — «Báo VnExpress có bài «Thanh tra Chánh phủ: Petimex «găm» xăng dầu liên tục, có ngày vượt 500%». Bài nói về chuyện kết luận thanh tra việc chấp hành pháp luật trong mua bán, kinh doanh xăng dầu tại Công Ti Cổ Phần Thương Mại Dầu Khí Đồng Tháp (Petimex) vừa được ban hành, với hàng loạt vi phạm hành chánh lẫn dấu hiệu hình sự.

Trong tháng Ba năm 2026, Petimex cùng hai công ti con là Nhiên Liệu Đồng Tháp và Nhiên Liệu Tây Đô có những ngày lượng xăng dầu tồn kho vượt quá 150 phần trăm so với mức trung bình của ba tháng trước đó. Tình trạng này kéo dài liên tục từ mười lăm đến hai mươi chín ngày, có ngày lượng tồn kho cao hơn 500 phần trăm. Thanh Tra Chánh Phủ xác định đây là hành vi «găm hàng», có thể bị phạt từ bốn mươi đến sáu mươi triệu đồng.

Thời điểm này, thị trường xăng dầu thế giới biến động mạnh do xung đột Trung Đông. Giá RON95 có lúc tăng gần hai mươi bảy phần trăm chỉ trong vài ngày, kéo giá cơ sở trong nước chịu áp lực tăng mạnh và cơ quan quản lí phải sử dụng Quĩ bình ổn để hạn chế tác động đến người tiêu dùng. Trong bối cảnh giá tăng nhanh, lượng tồn kho tại Petimex và hai công ti con nhiều ngày vượt xa mức bình quân trước đó; kết luận thanh tra không nêu động cơ của việc giữ lượng hàng lớn này.

Ở chiều ngược lại, trong tam cá nguyệt đầu năm 2026, có hai mươi tám ngày lượng xăng RON95 tồn kho theo ngày của Petimex chỉ từ ba triệu đến hơn 12,7 triệu lít, thấp hơn mức dự trữ lưu thông bắt buộc tối thiểu. Hành vi này có thể bị xử phạt hành chánh từ 120 đến 140 triệu đồng. Cũng trong tháng Ba năm 2026, Petimex đã sử dụng 4,2 tỉ đồng từ Quĩ bình ổn giá xăng dầu không đúng quy định, liên quan gần một triệu lít xăng dầu mua từ thương nhân đầu mối trong các kì điều hành có chi sử dụng quĩ; mức phạt có thể từ 240 đến 300 triệu đồng.

«185 triệu lít không hoá đơn và những dấu hiệu hình sự»

Qua hồ sơ Petimex cung cấp, Thanh Tra Chánh Phủ xác định nhiều hành vi có dấu hiệu của sáu tội danh: Trốn thuế, Buôn lậu, Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, Vi phạm quy định về quản lí, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí, Giả mạo trong công tác và Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. Trong đó, Petimex đã bán khoảng 185 triệu lít xăng dầu trị giá khoảng 2.841 tỉ đồng nhưng không có hoá đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc.

Tháng Ba năm 2026, doanh nghiệp bán 16,2 triệu lít xăng dầu dưới giá thành cho mười bốn khách hàng, trái quy định nội bộ, gây thiệt hại ước tính 58,4 tỉ đồng. Riêng đơn hàng ngày 6 tháng Ba, Petimex bán 5,9 triệu lít dầu diesel 0,001S cho Công Ti Cổ Phần Nhiên Liệu Phúc Lâm trái quy định, gây thiệt hại ước tính 41,5 tỉ đồng. Sau khi đoàn thanh tra làm việc, Tổng Giám Đốc Petimex và lãnh đạo phòng kinh doanh còn bổ sung một biên bản sửa đổi đề ngày 2 tháng Ba nhưng được kí lùi ngày để gửi đoàn thanh tra.

Trong kinh doanh quốc tế, Petimex bán hàng tạm nhập tái xuất cho sáu đối tác nước ngoài với giá thấp hơn chi phí kế toán, gây thiệt hại ước tính khoảng 322 tỉ đồng. Doanh nghiệp còn nâng định mức nợ cho Công Ti Cổ Phần Thương Mại Dầu Khí Cửu Long qua các năm, gây thiệt hại ước tính 86,1 tỉ đồng; cho phép khoản nợ của hai công ti con vượt giá trị tài sản bảo đảm, gây thiệt hại khoảng 1,4 tỉ đồng.

Hai nhóm hồ sơ, tài liệu liên quan các dấu hiệu hình sự đã được Thanh Tra Chánh Phủ gửi Cơ Quan Cảnh Sát Điều Tra Bộ Công An và Công An tỉnh Đồng Tháp, kèm kiến nghị xem xét khởi tố, xử lí theo thẩm quyền. Hiện Cơ Quan Cảnh Sát Điều Tra Công An tỉnh Đồng Tháp đang giải quyết. Thanh Tra Chánh Phủ đã lập biên bản ba nhóm vi phạm hành chánh và chuyển hồ sơ đến Chủ Tịch Uỷ Ban Nhân Dân tỉnh Đồng Tháp để xử lí theo thẩm quyền. Petimex do ông Lê Thanh Mân làm Tổng Giám Đốc, vốn điều lệ 873 tỉ đồng trong đó vốn nhà nước chiếm 98,6 phần trăm; giai đoạn 2022-2025, doanh nghiệp đóng góp ngân sách nhà nước 7.878 tỉ đồng.

«Vậy thì điều này là gì»

Vì sao một doanh nghiệp mà vốn nhà nước chiếm tới 98,6 phần trăm, lại có thể bán 185 triệu lít xăng dầu không hoá đơn? Câu hỏi này chạm vào điểm yếu cố hữu của mô hình «vừa đá bóng vừa thổi còi»: khi doanh nghiệp vừa kinh doanh vừa nắm vai trò bảo đảm nguồn cung, sự giám sát lỏng lẻo sẽ tạo ra khoảng tối. Bán không hoá đơn gần 2.841 tỉ đồng không phải sơ suất kế toán — đó là cả một hệ thống vận hành ngoài sổ sách.

Điều đáng chú ý là hai mặt của câu chuyện diễn ra cùng lúc: lúc giá thế giới tăng vì xung đột Trung Đông thì «găm» hàng, tồn kho có ngày vượt 500 phần trăm mức bình quân; lúc khác lại để tồn kho tụt dưới mức dự trữ bắt buộc. Kết luận thanh tra không nêu động cơ, nhưng người đọc có thể tự đặt câu hỏi: giữ hàng khi giá lên để làm gì, và hạ tồn kho dưới mức tối thiểu thì có lợi cho ai? Đây chánh là chỗ mà cơ quan điều tra sẽ phải làm rõ.

Tiếp theo sẽ thế nào? Hai nhóm hồ sơ đã sang cơ quan điều tra với kiến nghị khởi tố, và Công An tỉnh Đồng Tháp đang giải quyết. Với sáu tội danh được nêu — từ trốn thuế, buôn lậu đến thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng — vụ việc này có thể trở thành một trong những vụ án kinh tế lớn của ngành xăng dầu. Nhận xét gọn: khi vốn nhà nước chiếm gần như toàn bộ mà quản trị lỏng đến mức này, câu hỏi không chỉ là ai sai, mà là cơ chế giám sát đã hỏng ở đâu.