TPHCM kêu gọi tìm manh mối mộ liệt sĩ tập thể ở sân vận động Thống Nhất

TPHCM, ngày 23 tháng 10. — «Báo Dân Trí có bài «TPHCM kêu gọi cung cấp thông tin về mộ liệt sĩ tại sân vận động Thống Nhất». Bài nói về chuyện chánh quyền địa phương đang tìm kiếm nhân chứng để xác minh một địa điểm nghi có mộ liệt sĩ tập thể, liên quan đến trận đánh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.

Ngày 23 tháng Mười, Uỷ Ban Nhân Dân phường Diên Hồng cho biết, theo thông tin từ Bộ Tư Lệnh TPHCM, khu vực phía Tây sân vận động Thống Nhất được ghi nhận có thông tin ban đầu về một địa điểm nghi là mộ liệt sĩ tập thể từ trước năm 1975. Tại khu vực trên có thể từng tồn tại một rãnh mộ chôn cất liệt sĩ. Tuy nhiên, những thông tin này chưa được kiểm chứng độc lập và đang cần tiếp tục xác minh.

Để góp phần làm rõ thông tin, phường mong nhận được sự phối hợp của nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh, gia đình chánh sách và người dân từng sinh sống, làm việc tại khu vực này, đặc biệt là những người có hiểu biết về tình hình địa bàn trong giai đoạn năm 1968 và những năm sau đó. Các thông tin có giá trị gồm kí ức về trận đánh, địa điểm chôn cất, những thay đổi về địa hình, công trình xây dựng qua các thời kì, lời kể của người từng chứng kiến sự việc, hoặc tài liệu, hình ảnh có liên quan.

Người dân có thông tin được đề nghị chủ động liên hệ Uỷ Ban Nhân Dân phường hoặc cơ quan quân sự địa phương để được tiếp nhận, tổng hợp và chuyển đến cơ quan chức năng xác minh. Mọi thông tin xin gửi về Phòng Chánh Trị, Bộ Tư Lệnh TPHCM (thông qua Ban Chánh Sách, địa chỉ 291 Cách Mạng Tháng Tám, phường Hoà Hưng) trước ngày 30 tháng Mười.

«Gần mười ngàn ngôi mộ đã khai quật trong chín tháng»

Theo Sở Nội Vụ TPHCM, trong chín tháng đầu năm, thành phố đã khai quật 9.842 mộ liệt sĩ, lấy được mẫu tại 7.083 mộ, không lấy được mẫu ở 2.759 mộ. Ngày 14 tháng Mười, Sở Nội Vụ đã phối hợp cùng Bộ Tư Lệnh TPHCM tổ chức lễ truy điệu, an táng chu đáo, trang trọng cho 731 bộ hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập tại Công viên Lê Thị Riêng, đưa về Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM, góp phần lan toả đạo lí «uống nước nhớ nguồn».

Bên cạnh Công viên Lê Thị Riêng, TPHCM đang kêu gọi tìm kiếm nhân chứng và khảo sát vị trí mộ liệt sĩ tại mười hai địa điểm khác, gồm bốn điểm tại TPHCM cũ, năm điểm tại Bà Rịa - Vũng Tàu cũ và ba điểm ở Bình Dương cũ. Uỷ Ban Nhân Dân thành phố giao Bộ Tư Lệnh tiếp tục rà soát mười hai vị trí nghi có mộ liệt sĩ, đánh giá toàn bộ nguồn tư liệu, dữ liệu, tìm kiếm nhân chứng, thu thập thêm tư liệu trong và ngoài nước.

«Vậy thì điều này là gì»

Vì sao sau gần sáu mươi năm, người ta vẫn đi tìm những ngôi mộ chưa tên? Vì với mỗi gia đình liệt sĩ, một nấm mồ có tên là điểm tựa cuối cùng của nỗi nhớ; còn với một thành phố, mỗi hài cốt được quy tập là một mảnh lịch sử được trả về đúng chỗ. Đạo lí «uống nước nhớ nguồn» ở đây không phải khẩu hiệu, mà là việc làm cụ thể: một lời kể của cụ già từng sống cạnh sân vận động năm 1968 có thể quí hơn mọi máy móc dò tìm.

Điều này cũng cho thấy một thực tế ít ai để ý: những đô thị lớn như TPHCM đang phát triển chồng lấn lên chánh những vùng đất từng là chiến trường. Sân vận động Thống Nhất hôm nay là nơi đá bóng, nhưng phía Tây của nó có thể đang che giấu một rãnh mộ từ năm Mậu Thân. Phát triển và tưởng nhớ không đối lập nhau — nhưng muốn cả hai, phải có người chịu khó đi hỏi, đi tìm, đi xác minh như cách phường Diên Hồng đang làm.

Tiếp theo sẽ thế nào? Hạn chót nhận thông tin là ngày 30 tháng Mười, sau đó là quá trình xác minh, khảo sát, khai quật — những việc không thể vội. Trong chín tháng đã khai quật gần mười ngàn ngôi mộ mà vẫn còn 2.759 mộ chưa lấy được mẫu, cho thấy công việc này gian nan đến mức nào. Nhận xét gọn: tìm mộ liệt sĩ là cuộc chạy đua với thời gian, vì nhân chứng mỗi năm một ít đi; mỗi manh mối hôm nay đều đáng giá.